KAMIONEK

Długo szukałem nazwy dla tej kolumny. Można było prozaicznie nazwać ją, co wiesz o swojej okolicy, czy o Warszawie. Nic prostszego, a jednak sprawiło to trochę kłopotu. Patrząc na zbliżające się wielkimi krokami wybory samorządowe, a co za tym idzie przekrój społeczny Warszawy,  wydało mi się bardziej zasadnym, użycie zabawniejszego tytułu, aby zasymilować się z tą grupą pracowników. W maju 2013 roku zespół muzyczny Big Cyc nagrał piosenkę „Słoiki” opowiadającej o tej grupie społecznej.

 Najechali na Warszawę niczym horda Czyngis Chana. Na furmankach, w dobrych autach ciągną od samego rana, Zakręcone w szklanych słojach mają całe swoje życie: Bigos, grzyby, kompot z jabłek- I tak podbić chcą stolicę, ……..

Słoik w tytule nie przypadkiem zaczyna się od wielkiej litery. Będzie to bowiem tekst dla ludzi i o ludziach z naszego zakładu pracujących w Warszawie.   Samo pojęcie istniało już w 2004 roku. W 2011 roku powstała na Facebooku strona „Warszawskie słoiki”, żartująca sobie z zachowania przyjezdnych. Na stronie internauci zamieszczali zdjęcia przywiezionych do miasta posiłków  Znany prozaik i dramatopisarz Edward Redliński w swojej powieści „Krfotok” używał  dla nich  określenia  „warszawiacy z oranego”.  My jednak używać będziemy nazwy , która jest dużo bardziej sympatyczniejsza.  Nazwa, która pochodzi podobno od tego, że Słoiki przywożą z domu zapas gotowego jedzenia na cały tydzień właśnie w słoikach. Kolumna nie jest też formą obrazy dla tych pracowników, nie mam takiego zamiaru, wręcz przeciwnie.

Gdy nadchodzi  poniedziałkowy poranek, w wielu oknach już przed wzejściem słońca, świeci się światło. Kto jeździ do Warszawy pracować z dawnych wojewódzkich miast i okolicznych wsi? Wielu, bardzo wielu. Najczęściej jeżdżą całymi ekipami samochodami ale nie rzadko można ich spotkać także w autobusach, czy pociągach. Ci jeżdżą do pracy na szóstą, albo na siódmą. Większość z nich nie narzeka na korki, bo gdy na drogach dojazdowych do stolicy zaczyna się zagęszczać ruch, oni już pracują. Najczęściej nie znają Warszawy, mimo że w niej  spędzają bardzo dużo czasu i próbują się asymilować. Ot taka sobie sypialnia lub miejsce pracy. Można  spotkać się z przyjaciółmi, ale na tym życie towarzyskie  się kończy. Ja jednak proponuję poznać okolicę i  zagłębić się w historię najbliższej okolicy w której się pracuje lub na krótki czas pomieszkuje. Więc do dzieła, i na początek  proponuję Kamionek.

Na terenie dzisiejszego Kamionka XI-XII w. istniała osada Kamion (Kamień), skąd wzięła się jego obecna nazwa. Osada rozciągała się  na obszarze pomiędzy dzisiejszą ul. Ząbkowską i Podskarbińską. Współczesny Kamionek zajmuje obszar od wiaduktu nad ul. Zamoyskiego, wzdłuż linii kolejowej do ul. Podskarbińskiej, dalej do zbiegu z ul. Grochowską, zachodnią stroną ul. Międzyborskiej do al. Waszyngtona, wzdłuż Bulwaru Stanisława Augusta do ul. Międzynarodowej, dalej na północ wzdłuż ogrodzenia Parku im. I. Paderewskiego (Parku Skaryszewskiego) i północnego brzegu Jeziorka Kamionkowskiego.

W 1289 roku między biskupów płockich rozdzielone zostały majątki na prawym brzegu Wisły. Od tamtego momentu Kamion, Grochów i Gocław stały się własnością biskupów płockich. W tym samym okresie powstała przeprawa przez Wisłę łącząca Kamion (czyli osadę u zbiegu Targowej, Zielenieckiej i Zamoyskiego, gdzie istniał drewniany kościół parafialny) z Solcem. W 1450 roku powstała wieś Skaryszew a Kamion i Grochów znalazły się w jego dobrach. W 1641 roku Skaryszew otrzymał prawa miejskie i stał się jednym z licznym miasteczek okalających Stare i Nowe Miasto, czyli Warszawę.  Kilka lat później, w 1648 roku, powstała Praga, która również otrzymała prawa miejskie.

Istotną datą w historii Kamionka był rok 1573, gdy na okolicznych polach odbył się sejm elekcyjny. To we wsi Kamion ustanowiono pacta conventa, czyli osobiste zobowiązania króla wobec szlachty, i wybrano pierwszego króla elekcyjnego – Henryka Walezego. Podpisano przyjęty tekst Artykułów Henrykowskich (Articuli Henrici). Elekcję poprzedził sejm konwokacyjny w styczniu 1573, na którym podpisano tzw. konfederację warszawską. Jest to dokument, który w 2003 roku został wpisany na listę „Pamięć Świata” UNESCO i tym samym znalazł miejsce wśród najważniejszych dokumentów w dziejach ludzkości.  Pole elekcyjne znajdowało się w okolicy ulic Grochowskiej i Terespolskiej. Każdorazowo obwarowywano je rowem. W 1733 roku było także polem elekcyjnym króla Augusta III. W okresie zaborów, doszło do rzezi Pragi, dokonanej przez wojska rosyjskiego generała Aleksandra Suworowa w listopadzie 1794 roku, w wyniku której zginęła większość mieszkańców Kamiona i Pragi. Doszło także do słynnej bitwy o Olszynkę Grochowską, która miała miejsce podczas powstania listopadowego. Skaryszew wraz z Pragą zostały włączone do Warszawy w 1791 roku, kiedy podczas Sejmu Wielkiego uchwalono zjednoczenie miasteczek warszawskich, tzw. jurydyk, w jedno miasto Warszawę – siedzibę króla i stolicę.

W miejscu gdzie kiedyś stał kościół – zniszczony w 1656 i rozebrany w połowie XVII, znajduje się obecnie kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Zwycięskiej (wzniesiony w latach 1929-1931) według projektu Konstantego Jakimowicza. Kościół graniczy z zakładami E. Wedel.  W 1992 r. został konkatedrą, czyi drugim pod względem ważności kościołem rzymskokatolickim na Pradze. Obok kościoła znajduje się najstarsza zachowana nekropolia w Warszawie i jedna z najstarszych w Polsce – Cmentarz Kamionkowski, funkcjonujący od XIII wieku a zamknięty w 1887 w związku z otwarciem Cmentarza Bródnowskiego. Jest to zarazem jedyny zachowany cmentarz przykościelny w Warszawie. Znajdują się tam m.in. symboliczne groby obrońców Warszawy z 1794: generała i poety Jakuba Jasińskiego oraz Tadeusza Korsaka.

Miejscem historycznym Kamionka są Rogatki Grochowskie. Wybudowane w latach 1816—1818. W jednej urzędował dozorca policyjny, a w drugiej poborca opłat za przejazd przez rogatkę, czyli za wjazd do miasta. Podczas poszerzania ulicy Grochowskiej w latach 1961 i 2001 rogatki zostały rozsunięte.

Park Skaryszewski, czyli Park im. Ignacego Paderewskiego Powstał w 1905 roku jako park krajobrazowy. Jest tu 280 odmian drzew i krzewów, które mają oddawać bogactwo polskiej flory. Zdobią go także rzeźby – m.in. „Tancerka” Stanisława Jackowskiego oraz „Kąpiąca się” Olgi Niewskiej. W 1944 roku w pierwszym dniu powstania warszawskiego w Parku Skaryszewskim były prowadzone walki. W sierpniu 1944r. na teren parku spadł samolot z brytyjskimi lotnikami.

Ciekawostką Kamionka jest budynek przy ul. Mińskiej 25.  Mieszkała tu Aleksandra, druga żona Józefa Piłsudskiego. Po przybyciu do Warszawy, w listopadzie 1918 roku Józef Piłsudski przebywał między innymi w tym budynku.

Na ulicy Skaryszewskiej w lutym 1940 utworzono obóz przejściowy dla warszawiaków aresztowanych w licznych łapankach. Obóz utworzono w gmachu szkoły , skąd wywożono Polaków na roboty przymusowe do Niemiec. To stosunkowo mało znany epizod historii okupacyjnej Warszawy.